This text is replaced by the Flash movie.

Metoda Vojty

Vaclav Vojta (1917-2000)
neurolog dziecięcy.
zdjęcie ze strony Internationale Vojta Gesellschaft

Urodzil się 12 lipca 1917 w Mokrosuki w Czechach, wyemigrował do Niemiec. W 1975 został zastępcą dyrektora Kinderzentrum do spraw lecznictwa. Od 1967 r V.Vojta naucza swojej metody diagnostycznej i terapeutycznej zwanej jego imeniem.Metoda Vojty zdobyla szeroki rozglos w Austrii, Niemczech, Francji, Danii, Norwegii, Finlandii, Japonii, Hiszpanii, Korei, w Czechach, Meksyku i we Włoszech. Od końca lat osiemdziesiątych zanana
i stosowana także w Polsce.

Diagnostyka metodą Vojty umożliwia stwierdzenie bardzo wczesnych stadiów zaburzeń funkcji ośrodkowego układu nerwowego, predstadiów mózgowego porażenia dziecięcego.Diagnostykę spontanicznego i odruchowego zachowania niemowlecia odnosi się do prawidłowego wzorca ruchu, należnego dla wieku i stanu dojrzałości ośrodkowego układu nerwowego.

Wczesne wykrycie ubytków rozwojowych i odpowiednio wczesne wdrożenie rehabilitacji może częściowo lub całkowicie zapobiec wielu zaburzeniom i schorzeniom rozwojowym. Warunkiem wczesnej interwencji, dającej dziecku szansę pełnego zrealizowania swojego potencjału rozwojowego, jest wczesne rozpoznanie deficytu rozwoju ruchowego. Wykorzystując zjawisko elastyczności i plastyczności OUN, terapia ma ogromną szansę wyrównawczą, naprawczą ponieważ dojrzewanie systemu nerwowego jest najintensywniejsze do 3 roku życia

Vojta zajmowal się kinezjologią czyli nauką o wzorcach ruchu. Są one wrodzone, zakodowane genetycznie, dostępne w każdym wieku, i posiadają wszelkie cechy lokomocji. Podstawowe wzorce to wzorzec odruchowego obrótu i wzorzec odruchowego pełzania. Wzorce te zawierają analogie do wzorców ruchowych, którymi dysponuje każdy osobnik, dlatego w metodzie vojty nie trenuje się konkretnych funkcji, np chodzenia, ale daje się każdemu pacjentowi bazę wzorców i pacjent z nich korzysta adekwatnie do motywacji psychicznej.

Podczas terapii metodą Vojty wywołuje się zablokowany i niedostępny dla pacjenta, ale istniejący w matrycy ontogenezy wzorzec ruchu. Osiąga się to poprzez stymulację dotykową wybranych miejsc na ciele dziecka (strefy stymulacji) w ściśle określonej pozycji wyjściowej (plecy, brzuch, bok) i przy ciągłej kontroli oczekiwanych wzorców częściowych i globalnych odruchowej lokomocji.

Wyzwalanie kompleksów ruchowych (odruchowego pełzania i obrotu), wpływa na funkcję całego organizmu, zarówno w zakresie czynności układu wegetatywnego jak i czuciowego. Terapia, obok kształtowania ruchu, wpływa pozytywnie na pogłębienie i regularność oddechu, zmianę częstości tętna i ciśnienia, krążenie obwodowe i odczucie ciała.

Wzorec odruchowego pełzania wyzwalamy ze ściśle określonej pozycji wyjsciowej,ułożenie głowy określa nam stronę twarzową i potyliczną. Terapeuta poprzez różne wariacje pełzania i kombinacje stref osiąga zamierzona pracę mieśni, dając pacjentowi bazę prawidlowych wzorców ruchowych.


Odruchowe pełzanie z podchwytem wg Vojty.
Strefy stymulacji: 1- 1/3 przyśrodkowego brzegu łopatki, 2- nadkłykieć przyśrodkowy kości ramiennej, 3- nadkłykieć przyśrodkowy kości udowej, 4- kolec biodrowy przedni górny, 5- strefa tułowiowa , 6- rozcięgno mięśnia pośladkowego średniego, 7- guzowatość boczna kości piętowej, 8- wyrostek barkowy łopatki, 9- wyrostek rylcowaty kości promieniowej.

Wzorzec odruchowego obrotu sklada się z 4 faz w których również odnajdujemy analogię do prawidlowego rozwoju.


I faza odruchowego obrotu wg Vojty .
Strefy stymulacji: 1- strefa piersiowa, 2 -  punkt na głowie.


II faza odruchowego obrotu wg Vojty.
Strefy stymulacji: 1- 1/3 brzeg przyśrodkowy łopatki, 2 - kolec biodrowy przedni górny


III faza odruchowego obrotu wg Vojty.
Strefy stymulacji: 1-1/3 brzeg przyśrodkowy łopatki, 2 - boczny nadkłykieć kości udowej.


IV  faza odruchowego obrotu wg Vojty.
Strefy stymulacji: 1 - 1/3 brzeg przyśrodkowy łopatki, 2- boczny nadkłykieć kości udowej  

Bodźce stymulujące przekazywane są głównie poprzez pobudzenie receptorów proprioceptywnych okostnej, rozciąganego włókna mięśniowego lub ścięgien. Techniką stymulacji jest delikatny, stały ucisk, wibracja, pociąganie lub odpychanie odpowiednich proprioreceptorów znajdujących się w strefie stymulacji. Im więcej jest powtórzeń stymulacji, tym bardziej oczekiwany ruch jest zbliżony w swym kształcie do prawidłowego wzorca.

Sposób terapii, wybór stref stymulacji kolejność wprowadzania ćwiczeń w leżeniu na plecach, na boku, i na brzuchu muszą być indywidualnie dostosowane do każdego pacjenta i modyfikowane w zależności od rezultatów. Zwykle niemowlę stymulowane jest 4 razy dziennie po kilka minut po obu stronach ciała, dwa razy po każdej stronie, na zmianę. Czas zastosowanego bodźca zależy od wieku, odżywienia i wydolności krążeniowo-oddechowej. U noworodka i wcześniaka zaczyna się od 15sekund stymulacji każdej strony ciała, a im niemowlę jest starsze tym czas wydłuża się. Obciążenie ćwiczeniami niemowlęcia w pierwszym kwartale wynosi 2-3min, w drugim i trzecim kwartale do 10 min, a po 8 miesiącach życia 15-20 min na każdą sesję. Do ćwiczeń dziecko zostaje całkowicie rozebrane w celu obserwacji poszczególnych łańcuchów mięśniowych. Należy ułożyć dziecko na dość twardym stabilnym podłożu, w pozycji aktywującej. W czasie wykonywania ćwiczeń ważne jest utrzymywanie dziecka w symetrii, właściwe stabilizowanie punktów podparcia (na łopatkach , na łokciu, na kolanie) i prawidłowe ustawienie głowy.

Terapię metodą Vojty prowadzi się w warunkach domowych uprzednio ucząc matkę sposobu wykonywania ćwiczeń. Ważne są częste na początku 1-2 razy w tygodniu a potem przynajmniej co 1-2 tygodnie wizyty kontrolne u terapeuty w celu nauki i korekty wykonywanych stymulacji. Wraz z poprawą stanu dziecka i uzyskiwaniem przez nie nowych umiejętności terapeuta zmienia strefy wyzwalania dostosowując je do aktualnej sprawności i potrzeb dziecka. Okres prowadzenie leczenia jest zróżnicowany. W najlżejszych przypadkach i przy wczesnym rozpoczęciu usprawniania do uzyskania wyraźnej poprawy mogą wystarczyć 2-3 miesiące. W trudniejszych przypadkach ćwiczenia prowadzi się do uzyskania umiejętności raczkowania i chodzenia. Usprawnianie w ciężkich przypadkach trzeba prowadzić stale i małymi kroczkami poprawiając zakres możliwości funkcjonalnych dziecka tak długo jak widoczne są efekty ćwiczeń.

Metoda Vojty zakłada, że stymulacja nie może być dla dziecka bolesna jednak niemowlęta i dzieci do 3 roku życia często płaczą. Może to być związane z przymusowym utrzymaniem odpowiedniej aktywującej pozycji wyjściowej stanowiącej dyskomfort dla dziecka oraz nadmierną wrażliwością skóry głowy, dzieci bronią się także przed zmianą ich przyzwyczajeń. Trening jest dla dziecka zadaniem trudnym (nowa jakość ruchu) i męczącym (wysiłek fizyczny). Rodzic musi w czasie terapii komunikować się z dzieckiem nie tylko przez dotyk ale także spokojnym i opanowanym głosem zapewniać go o bezpieczeństwie.

Metoda Vojty może być stosowana od pierwszych dni życia dziecka aż do późnej starości -
zmieniają się tylko cele. Metodę Vojty możemy stosować w różnych schorzeniach:

  • w zaburzeniach ośrodkowej koordynacji nerwowej(ZOKN),
  • w mózgowym porażeniu dziecięcym,
  • w skrzywieniach kręgosłupa,
  • w dysplazji i zwichnieciach stawów biodrowych,
  • w przepuklinie oponowo-rdzeniowej,
  • w kręczu szyi,
  • w asymetriach ułożeniowych,
  • w okołoporodowym uszkodzeniu splotu ramiennych,
  • w artrogrypozie.
  • w w schorzeniach nerwowo-mięśniowych,
  • po udarach mózgu i uszkodzeniach rdzenia kręgowego,
  • u dzieci wiotkich i z zespołem Downa.

Terapii Vojty nie należy stosować:

  • w trakcie ostrych chorób zapalnych z wysoką gorączką
  • w ciąży
  • przy łamliwości kości,
  • w ciężkim upośledzeniu umysłowym,
  • w autyźmie
  • w trakcie biegunki i wymiotów,
  • w niekturych chorobach serca i mięśni,
  • w chorobach nowotworowych.


Partnerzy: